dagtocht door ostia antica

Ostia Antica
Ooit de haven van het oude Rome, die zeer belangrijk was voor de handel van Rome. Door verplaatsing van de kust is het verzand. Onder de modder van de Tiber is deze Romeinse nalatenschap zeer goed bewaard gebleven. Hier is het misschien wel makkelijker voor te stellen hoe het in de oudheid eruit zou hebben gezien, dan het forum van Rome of zelfs van Herculaneum of Pompeii.
De opgraving is een groot uitgestrekt gebied, ik raad dan ook aan er zeker een halve dag voor uit te trekken. Neem ook voldoende water en misschien wat te eten mee. Er is wel een restaurantje maar de openingstijden zijn naar mijn inziens wat onbetrouwbaar en de prijzen erg duur.
Ostia Antica is de ideale dagtrip vanuit Rome. Je komt er gemakkelijk met een treinrit richting Ostia (het strand) en stapt een halte ervoor uit, bij ‘Ostia scavi’. Vanaf daar is het een kleine 10-15 min lopen. Je loopt over een grote brug om de weg over te steken en vanaf daar wordt het met bordjes ook wel aangegeven. Al is het voornamelijk rechtdoor, de weg wijst zich vanzelf.
Ik heb geen (kunst) geschiedenis of iets dergelijks gestudeerd en ik ben ook geen archeoloog. Toch heb ik altijd al een grote interesse gehad voor het romeinse rijk. Waarschijnlijk is dat ook de reden (naast het fantastische eten) waarom ik zo gek ben op Italië. Uit nieuwsgierigheid ben ik er meer over gaan opzoeken en me gaan verdiepen. Vooral na mijn eerste bezoek aan het Forum Romanum, in Rome, kwam bij mij sterk de vraag ‘waar kijk ik eigenlijk naar?’.
De rijke geschiedenis heeft ons zoveel te vertellen. Het is zo indrukwekkend dat hetgeen zich eeuwen geleden heeft afgespeeld, nog zo goed bewaard is gebleven. Ik vind het altijd een onwerkelijk, bijzonder, bijna emotioneel gegeven dat wij van deze rijkdom kunnen nagenieten.
Toch kan het soms wel eens overweldigend zijn, daarom neem ik jullie mee naar (volgens mij) de belangrijkste of meest indrukwekkende, bezienswaardigheden van Ostia Antica. Ideaal voor een kort bezoek, als je met kinderen bent of als je meer informatie wilt over waar je nu eigenlijk naar kijkt. Gewoon in simpele, begrijpbare taal. Het is geschreven als een wandeling maar je kunt natuurlijk ook je eigen weg volgen en de bijbehorende informatie hieruit terug zoeken. Of aan de hand van deze info zelf jou leukste bezienswaardigheden samenstellen.
 

De hoofdstraat van de havenstad is Decumanus Maximius

welke door heel Ostia loopt, dit is handig als uitgangspunt voor je oriëntatie. Ik zal daar ook steeds naar terug leiden.
ostia antica Decumanus Maximius
Decumanus Maximius

Nog voor de poort vindt je links aan het via della Fomoe

een verzameling afgebrokkelde stenen muurtjes, heel oneerbiedig gezegd. Het is vrij onduidelijk allemaal, maar dit blijkt de oude begraafplaats te zijn. De romeinen begroeven hun doden altijd buiten de stad. Naast dat dit een leuk gegeven is, is er verder niet veel te zien.
ostia antica via della Fomoe
via della Fomoe
ostia antica via della Fomoe
via della Fomoe
Vanaf de ingang kom je binnen langs de porta Romana dit was vroeger de toegangspoort tot de havenstad Ostia.
Gelijk daar achter vindt je een termen complex en daar achter een horrea (pakhuis), links daarvan heb je het piazza della vittoria. Niet heel bijzonder.
 

Een van de belangrijkste highlights is de thermen van Neptunus

hoewel van de thermen zelf weinig terug te vinden is. Het gaat namelijk vooral om de goed bewaard gebleven mozaïeken vloer, waaraan dit complex zijn naam te danken heeft.
ostia antica thermen van Neptunus
thermen van Neptunus
Je loopt over een aantal trappen en komt zo op een platform, vanwaar je het mozaïek goed kunt zien. Aan de bouw van de thermen werd in de tijd van Hadrianus al begonnen, maar werden rond 139 n.c. gefinancierd door Keizer Antoninus Pius, nadat de inwoners het wegens geld gebrek niet meer konden afmaken.

 

Daarachter zie je het Caserma dei vigilli, gelegen aan de Via della Fontana, die zijn naam dankt aan de fontein die voor vele huizen en bedrijven in de buurt een bron van water was. In deze straat heb je een idee hoe een typisch romeinse straat vroeger was.

 

Links vind je het Piazzale delle corporazioni.

Hier zie je overblijfselen van winkels en kantoorpanden uit de oudheid. Aan de mozaïeken te zien waren er ambachten van o.a. graankooplieden, scheepsbouwers, touwmakers etc. In het midden van het plein is een hoog podium waar vermoedelijk ooit de Tempel van Ceres stond. Het plein ligt direct aan het theater en was waarschijnlijk als ontmoetingsplaats voor bezoekers van de voorstellingen.
ostia antica Piazzale delle corporazioni & Tempel van Ceres
Piazzale delle corporazioni

Het theater

opnieuw een belangrijke bezienswaardigheid van Ostia, mag je echt niet missen. Het is zwaar gerestaureerd, maar geeft daardoor wel een duidelijk beeld van hoe het vroeger uitzag. In de 2e eeuw werd het onder leiding van Septimiums Severus uitgebreid, om 4000 mensen van een plek te voorzien. Zomers’ zijn er soms toneelvoorstelling.
ostia antica amfitheater
amfitheater
Aan de linker kant van het Piazzale delle corporazioni staat het huis van Apulius met mozaïeken vloeren. Waaronder die van een draai motief met het hoofd van medusa, om kwaad af te weren.
 
Daar verderop schijn je ook een mithraeum te vinden. Helaas heb ik deze over het hoofd gezien. Zo zie je maar weer. Het lijkt mij weldegelijk de moeite waard er even naar te zoeken. Het zijn donkere gangpaden met mozaïek banken, die het Mithras ritueel afbeelden. Dat was een ritueel waarbij gelovige de zonnegod Mithras aanbidden, door zichzelf te wassen in het bloed van een geofferde stier. Wat zou resulteren in eeuwig leven.
 
Voorbij het huis van Apilius en de horrea, pakhuis, vind je het huis van Diana. Dit is een van de best bewaard gebleven privé woningen. Een aantal kamers rond een binnenplaats is duidelijk zichtbaar. Ook daarachter vind je weer een mithreaum.
Ondertussen aan de andere kant van de Decumanus Maximius, vind je de horrea di hortenisus, wat niet meer is dan resten van de vele pakhuizen die Ostia rijk is.
 

Daar tussen vond ik ook deze fullonica,

welke her en der door Ostia te vinden zijn. Dit waren de wasserettes van de stad.
ostia antica fullonica
fullonica

Gevolgd door Collegio degli Augustali en het met drie bogen kenmerkende C. Forura Annonaria.

Waar je binnenkomt op een binnenplaats, was vroeger een tuin met een put. In een nis werd het beeld van Juno of Ceres gevonden, maar bevat nu een gipsen afgietsel van het beeld van Diana dat in een andere kamer in stukken werd gevonden. Van het beeld links van de bogen, werd gedacht dat zij het Fortuna Annonari vertegenwoordigd, ofwel de godin van de graanvoorraad. Maar waarschijnlijker is dat zij de belichaming van een stad is, wellicht die van Ostia. 

ostia antica C. Forura Annonaria.
C. Forura Annonaria.
ostia antica C. Forura Annonaria (statue Fortuna Annonari)
beeld van Fortuna Annonari
ostia antica C. Forura Annonaria statue diana
beeld Diana

de thermen van het forum

Deze werden gebouwd in de 2e eeuw, maar er werden tot de 4e eeuw nog onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Het is een van de grootste thermen van Ostia, z’n 3200m2. Begin 19e eeuw zijn ze geplunderd. Ook duurde het opgraven lang. Zoals in veel badhuizen waren de muren hoog en tot 3meter waren ze bekleed met marmer, daarboven met pleisterwerk. De vloeren bezaten vele zwart-wit mozaïeken.
ostia antica therme di fora
thermen van het forum
ostia antica thermen van het forum
thermen van het forum
Weer terug naar de hoofdweg vind je aan de overkant van het huis van Diana de Thermopolium,  een oud romeins café. De bar, zitplaatsen schappen en zelfs een muurschildering van delen van het menu zijn nog bewaard gebleven. Achterin is een marmeren muurplaat waaraan ooit kapstokhaakjes hingen en waar ooit een binnenplaatsje met een fontein was.
 
Daarachter vindt je het Casa dei Dipinti, welke tijdens mijn bezoek gesloten was. Wat helaas wel vaker voorkomt. In dit complex zijn trappen naar boven waar vanuit je weer een mooi uitzicht hebt op de omgeving en mozaïeken van vogels en mensen daar beneden.
Museo Ostiense. Ook deze was tijdens mijn bezoek jammer genoeg dicht, voor restauraties en onderhoud. Er zijn zalen met beeldhouwkunst te zien. Ook is er een schildering van Mithras die een stier slacht uit een van de mithreas van Ostia. Tevens vindt je er ook een standbeeld van Sptimius Servus en zijn vrouw Julia Domna.
 

Terug naar de hoofdstraat vindt je het forum van Ostia.

Welke vanaf het Capitool zichtbaar is. Het Capitool werd in 125 na Chr. gebouwd door Keizer Hadrianus. Er stond eerst een tempel uit 25 n.c. welke hij liet afbreken. Hij verving het vor een tempel gewijd aan: Trias Capitolina (Iupiter, Iuno en Minerva). Langs beide zijde was een zuilengalerij.
ostia antica forum
forum

Aan de andere kant van het Forum vind je de brokstukken van de tempel van Roma en Augustus.

Deze werd eveneens als het forum, in de 25e eeuw n.c. gebouwd. Van de tempel is nog maar weinig over, slechts fundamenten van het podium en delen van het timpaan (driehoekige bouwconstructie) bewaard gebleven. Er bevond zich een beeld van Roma die met haar voet op een aardbol stond.
ostia antica tempel van Roma en Augustus
tempel van Roma en Augustus

In de omgeving liggen de resten van baden van de thermen van het forum(zie hierboven) en de basiliek Cristina, een christelijke kerk.

ostia antica basilica cristina
basilliek Cristina
Rechts van de hoofdstraat vind je nog meer, goed geconserveerde, horrea met fronton (driehoekige gevel) en soms marmeren naamplaten.
Op het kruispunt van het Decumanus Maximius en de via delle Foce, staat de Porta Occidentale, ook wel bekend als de westpoort. Daarnaast was waarschijnlijk een viswinkel, gezien de mozaïeken op de vloer, de schappen en de toonbank.
 
Verder over de via Foce. Links een lange steeg die naar nog een mithraum leidt, dit keer beschilderd met Mithras riten. Aan de andere kant van het via Foce een complex met republikeinse tempels dat mogelijk nog dateert uit de tijd van Sulla.
 
Daarachter staat het huis van cupido en Psyche, met een binnenplaats waar een kopie van het beeld van cupido en Psyche te zien is.
Als je door blijft lopen over de via delle Foce dan kom je links de Terme dei Sette Sapienti, tegen. Deze kenmerkt zich door de ronde binnenplaats met een zuilengang en een nog goed intact vloermozaïek. Met een trap kom je op het dak, waar je opnieuw een mooi uitzicht hebt op het gebied en fragmenten van muurschilderingen beneden.
 
Als je helemaal door loopt kom je bij het Casa degli aurighi wanneer je achter het huis loopt kom je daarna weer terug naar de Decumanus Maximus. Als je rechts afslaat kom je bij de Porta Marina, ook wel de zeepoort.
 

Domus del Nifeo

Ga je bij de Porta Marina verder over de Decumanus Maximus dan kom je ook nog bij een van mijn persoonlijke favorieten, namelijk het Domus del Nifeo. Met drie kenmerkende bogen en wat minder goed bewaard gebleven mozaïeken.
ostia antica Domus del Nifeo
Domus del Nifeo
De Decumanus Maximus loopt nog veel verder door naar waar ooit de zee lag, maar dat is allang niet meer zo. Het beste loop je weer terug over de Decumanus Maximus, terug naar de uitgang. Je kunt er ook voor kiezen eerst alles aan de rechterkant van de hoofdweg te bekijken en op de terug weg de linkerkant. Zo hou je een beetje overzicht.
 
Ben je al eens in Ostia Antica geweest of ga je er binnenkort heen? laat even in een reactie weten hoe je het vond en of je iets hebt gehad aan mijn tips.